تبلیغات
جنگ سایبری ( جهاد مجازی ) - شبكه‌‏های اجتماعی فراتر از ابزار ‎های تكنولوژیكی
درباره ما
دوستان
آخرین مطالب
لینکستان
امكانات جانبی
 
خبرگچساران
شبكه‎‎های اجتماعی یكی از انواع رسانه‎‎های اجتماعی محسوب می‌شوند. رسانه‎‎های اجتماعی در سال ‎های اخیر در زندگی آنلاین و آفلاین كاربران اینترنتی آن‎چنان تأثیرگذار بوده‌اند كه شكل‌‎های ارتباطات اجتماعی نیز از این رسانه‎‎های جدید تأثیر پذیرفته است.
شبكه‎‎‌های اجتماعی مجازی، نسل جدیدی از وب سایت‌های اینترنتی هستند. در این وب سایت‌ها، كاربران اینترنتی حول محور مشتركی به صورت مجازی با هم جمع می شوند و جماعت ‎های آنلاین را تشكیل می دهند. هزاران شبكه اجتماعی در اینترنت فعال هستند كه هر كدام بر مبنای موضوع خاصی راه اندازی شده اند.

 شبكه‎‎های اجتماعی زیادی با موضوعاتی از قبیل انگیزه‎‎های حرفه‎ای و شغلی، دوست یابی، علایق مشترك در حوزه‎‎های مختلف (سینما، ورزش، موسیقی)، زبان مشترك، ملیت مشترك، دین مشترك و غیره در فضای مجازی فعال هستند و هر كدام میلیون‏‎ها كاربر اینترنتی را جذب كرده اند. این سایت ‎ها در سال ‎های اخیر، جایگاه قابل توجهی در اینترنت پیدا كرده اند و به رده پربیننده ترین ‎های فضای مجازی راه یافته‏اند. آمار‎های مربوط به رفتار كاربران اینترنتی نشان می دهد گرایش به سایت ‎های شبكه اجتماعی در سراسر دنیا همچنان رو به رشد است و این سایت‌‎ها در دنیای آینده اینترنت نقش بیشتری خواهند داشت.

 شبكه‎‎های اجتماعی یكی از انواع رسانه‎‎های اجتماعی محسوب می‌شوند. رسانه‎‎های اجتماعی در سال ‎های اخیر در زندگی آنلاین و آفلاین كاربران اینترنتی آن‎چنان تأثیرگذار بوده‌اند كه شكل‌‎های ارتباطات اجتماعی نیز از این رسانه‎‎های جدید تأثیر پذیرفته است.
شبكه‎‎های اجتماعی یكی از انواع رسانه‎‎های اجتماعی محسوب می‌شوند. رسانه‎‎های اجتماعی در سال ‎های اخیر در زندگی آنلاین و آفلاین كاربران اینترنتی آن‎چنان تأثیرگذار بوده‌اند كه شكل‌‎های ارتباطات اجتماعی نیز از این رسانه‎‎های جدید تأثیر پذیرفته است.
شبكه‎‎‌های اجتماعی مجازی، نسل جدیدی از وب سایت‌های اینترنتی هستند. در این وب سایت‌ها، كاربران اینترنتی حول محور مشتركی به صورت مجازی با هم جمع می شوند و جماعت ‎های آنلاین را تشكیل می دهند. هزاران شبكه اجتماعی در اینترنت فعال هستند كه هر كدام بر مبنای موضوع خاصی راه اندازی شده اند.

 شبكه‎‎های اجتماعی زیادی با موضوعاتی از قبیل انگیزه‎‎های حرفه‎ای و شغلی، دوست یابی، علایق مشترك در حوزه‎‎های مختلف (سینما، ورزش، موسیقی)، زبان مشترك، ملیت مشترك، دین مشترك و غیره در فضای مجازی فعال هستند و هر كدام میلیون‏‎ها كاربر اینترنتی را جذب كرده اند. این سایت ‎ها در سال ‎های اخیر، جایگاه قابل توجهی در اینترنت پیدا كرده اند و به رده پربیننده ترین ‎های فضای مجازی راه یافته‏اند. آمار‎های مربوط به رفتار كاربران اینترنتی نشان می دهد گرایش به سایت ‎های شبكه اجتماعی در سراسر دنیا همچنان رو به رشد است و این سایت‌‎ها در دنیای آینده اینترنت نقش بیشتری خواهند داشت.

 شبكه‎‎های اجتماعی یكی از انواع رسانه‎‎های اجتماعی محسوب می‌شوند. رسانه‎‎های اجتماعی در سال ‎های اخیر در زندگی آنلاین و آفلاین كاربران اینترنتی آن‎چنان تأثیرگذار بوده‌اند كه شكل‌‎های ارتباطات اجتماعی نیز از این رسانه‎‎های جدید تأثیر پذیرفته است.

شبكه‎‎های عمومی و تخصصی
شبكه‎‎های اجتماعی را در ساده ترین تقسیم بندی می توان در دو گروه عمومی و خاص قرار داد. در شبكه‎‎های اجتماعی عمومی، كاربران اینترنتی با انگیزه‎‎ها و اهداف مختلف حضور دارند و شبكه سازی مجازی‌شان را از طریق این وب سایت‌ها دنبال می‌كنند، ولی شبكه‎‎های اجتماعی خاص حول موضوعی ویژه شكل گرفته اند و تعداد كاربران شان نیز كمتر است. فیس بوك، اوركات و مای اسپیس مهم ترین شبكه‎‎های اجتماعی عمومی در دنیای اینترنت هستند. اما این شبكه‎‎های اینترنتی عمومی نیز اغلب در ابتدای فعالیت‌شان با تعریف محدودی آغاز به كار كرده اند و به تدریج عمومی شده اند. چنان‎كه فیس بوك كه امروزه به بزرگ ترین شبكه اجتماعی دنیا تبدیل شده است، در سال ۲۰۰۴ شبكه اجتماعی دانشجویان دانشگاه هاروارد بود. دایره كاربران فیس بوك در چند مرحله گسترش پیدا كرد تا این‎كه در سال ۲۰۰۶ به همه كاربران اینترنت رسید. مای اسپیس نیز در ابتدا با تمركز بر جذب كاربران نوجوان و جوان شروع به فعالیت كرد و "بند‎"های موسیقی از جمله گروه‎‎هایی بودند كه از این وب سایت استقبال كردند.

در شبكه‎‎های اجتماعی عمومی هر نوع كاربری حضور دارد و اغلب دوستان و آشنایان آنلاین را می توان در آن‎‎ها پیدا كرد، تعداد كاربران معروف‎ترین این نوع شبكه‎‎ها اغلب به چندصد میلیون نفر می رسد. علاوه‎بر این‌ها، شبكه‎‎های اجتماعی خاصی نیز وجود دارند كه بر محوریت موضوعی مشخص فعالیت می كنند. به عنوان مثال، لست.‌اف‎ام (Last.fm) از جمله معروف‌ترین آن‎هاست كه علاقه مندان به موسیقی را گرد هم جمع كرده، یا گودریدز (GoodReads) كه شبكه اجتماعی مخصوص علاقه مندان به كتاب است و فلیكر (Flickr) كه وب سایتی برای علاقه مندان به عكاسی است.

 گاهی نیز فعالیت شبكه‎‎های اجتماعی بر محوریت كاربران متعلق به كشور یا زبان یا نژاد یا دین خاصی متمركز است. مثلا كیوزون (Qzone) كه از بزرگ ترین وب سایت‌‎های دنیاست، شبكه اجتماعی چینی هاست. درباره طیف گسترد‎ه‎ای از موضوعات، شبكه‎‎های اجتماعی خاص ایجاد شده است كه از طرفداران یك تیم فوتبال تا فارغ التحصیلان یك دانشگاه را شامل می شود. حتی درباره سگ ‎ها و گربه‎‎ها نیز شبكه‎‎های اجتماعی راه ‏اندازی شده است و صاحبان آن‎‎ها می توانند با حضور در این وب سایت ‎ها برای حیوانات شان پروفایل ایجاد كنند. تولد داگزتر (Dogster) و كتز تر (Catster) نشان داد كه شبكه‎‎های اجتماعی نه تنها بر ارتباطات انسانی، بلكه بر ارتباطات انسان با حیوان نیز تأثیرگذار هستند.

آمار‎هایی درباره شبكه‎‎های اجتماعی
فیس بوك بزرگ ترین شبكه اجتماعی دنیا در حال حاضر حدود ۴۰۰ میلیون نفر كاربر دارد. اگر فیس بوك به جای دنیای مجازی در دنیای فیزیكی حضور داشت، این تعداد جمعیت، آن را به یكی از چند كشور پرجمیعت دنیا تبدیل می كرد. به جز فیس بوك چندین شبكه اجتماعی دیگر نیز كاربران چند صد میلیون نفری دارند. در رده‎بندی برترین وب سایت ‎های دنیا بر اساس آمار الكسا، فیس بوك در رده دوم قرار دارد و در لیست ۱۰۰ وب‏ سایت برتر، نام چندین شبكه اجتماعی دیگر نیز به چشم می خورد. فیس بوك در بسیاری از كشور‎ها پربیننده ترین وب سایت محسوب می شود و در بیش از ۱۰۰ كشور محبوب ترین شبكه اجتماعی است.

فیس بوك در سه سال اخیر با رشدی جهشی به چنین جایگاهی رسید و توانست سایر رقبا را در بازار شبكه‎‎های اجتماعی پشت سر بگذارد. در فاصله زمانی سال ‎های ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۸ زمانی‎كه كاربران در سایت فیس بوك صرف كردند، رشدی ۵۶۶ درصدی پیدا كرد. این در حالی بود كه زمان صرف شده در كل فضای اینترنت تنها ۱۸ درصد افزایش پیدا كرده بود. آمار‎های اعلام شده از طرف گوگل نیز نشان می دهد نسبت تعداد بازدیدكنندگان مستقل از فیس بوك و سایر شبكه‎‎های اجتماعی به تعداد صفحات بازدید شده آن‎‎ها حدود ۱۰۰ برابر است. آمار بیانگر این است كه شبكه‎‎های اجتماعی نه تنها به پربیننده ترین وب سایت ‎های اینترنتی تبدیل شده اند، بلكه كاربران اینترنتی بیشترین زمان حضورشان در فضای مجازی را نیز در این وب سایت ‎ها می گذرانند.

آمار‎های مربوط به استقبال از شبكه‎‎های اجتماعی همچنان رو به رشد است. در هر روز حدود ۸۰۰ هزار نفر عضو جدید به فیس بوك می پیوندند، حدود 3 میلیون عكس در فلیكر آپلود می شود، حدود ۳۰ هزار ساعت ویدئو در یوتیوب مشاهده می شود و آمار‎های مربوط به سایر شبكه‎‎های اجتماعی نیز بدین ترتیب رو به افزایش است. با چنین آمار و ارقامی، بی‎اغراق نیست اگر آینده اینترنت را در سلطه شبكه‎‎های اجتماعی بدانیم.

قابلیت ‎های شبكه‎‎های اجتماعی
استقبال از شبكه‎‎های اجتماعی از آن روست كه كاربران اینترنتی می توانند برای اغلب نیاز‎های آنلاین خود در این وب سایت ‎ها پاسخ مناسب بیابند. در شبكه‎‎های اجتماعی، كاربران می توانند پروفایل ‎های شخصی برای خودشان بسازند كه شامل مشخصات، تصاویر، علاقه مندی ‎ها و سایر موارد این‎چنینی است. اما شبكه ای شدن این وب سایت ‎ها از جایی آغاز می شود كه هر كاربر لیستی از دوستان تهیه می كند و این پروفایل ‎های شخصی به یكدیگر متصل می شوند. هر كاربر می تواند دوستان و آشنایانی كه در همان شبكه اجتماعی حضور دارند را به لیست دوستان خود بیافزاید.

همچنین كاربران می توانند با جست وجو در پروفایل ‎های كاربران و مشاهده مشخصات آن‎‎ها با افراد جدیدی آشنا شوند و لیست دوستان خود را گسترده تر كنند. این‎‎ها ابتدایی ترین امكانات شبكه‎‎های اجتماعی است و این وب سایت ‎ها در سال ‎های اخیر تلاش كرده اند، تا گزینه‎‎های بیشتری در اختیار كاربران خود قرار دهند. امكانی شبیه به وبلاگ ‎ها و میكروبلاگ ‎ها برای نوشتن مطالب كوتاه و یادداشت ‎های روزانه و فضایی شبیه به سایت ‎های عكس برای قرار دادن تصاویر شخصی، ایجاد فضایی شبیه به چت برای گفت وگو‎های فوری میان كاربران، قابلیت ساختن اتاق ‎های گفت وگو و صفحات هواداری شبیه به فروم ‎های اینترنتی از جمله ساده ترین این امكانات است.

 شبكه‎‎های اجتماعی متناسب با نوع موضوع فعالیت شان، امكانات دیگری از قبیل خبرخوان ‎های اینترنتی، بازی ‎های آنلاین، قابلیت آپلود كردن ویدئو‎ها و فایل ‎های كامپیوتری و برقراری ارتباط با سایر رسانه‎‎های شخصی را نیز در گزینه‎های‌شان دارند. بدین ترتیب، می بینیم كه اغلب امكاناتی را كه كاربران اینترنتی پیش از این از طریق مراجعه به چندین وب سایت كسب می كردند، یك‏جا در شبكه‎‎های اجتماعی دریافت می كنند. پس بی دلیل نیست كه كاربران بخش قابل توجهی از زمانی را كه در اینترنت به سر می برند در شبكه‎‎های اجتماعی حضور دارند.

شبكه‎‎های اجتماعی در ایران
كاربران اینترنتی ایرانی در استفاده از شبكه‎‎های اجتماعی هم‌پای كاربران سراسر جهان حركت كرده اند. همان‎طور كه زمانی ایرانی ‎ها در زمینه وبلاگ نویسی از جمله كشور‎های پیشرو در دنیا محسوب می شدند، در استفاده از برخی شبكه‎‎های اجتماعی بین‎المللی نیز ایرانی ‎ها زمانی در رده‎‎های بالا قرار داشتند. نخستین موج جدی فراگیر شدن شبكه‎‎های اجتماعی در ایران به استقبال از وب سایت اوركات (Orkut) برمی گردد.

 اوركات شبكه اجتماعی تحت مالكیت شركت گوگل است كه در سال ۲۰۰۴ به وسیله یكی از كارمندان این شركت راه اندازی شد. اوركات به سرعت مورد توجه كاربران ایرانی قرار گرفت و ایرانی ‎ها در كنار برزیلی ها، آمریكایی ‎ها و هندی ‎ها به چهار ملیت برتر در این شبكه اجتماعی تبدیل شدند. تنها فیلتر شدن اوركات بود كه توانست این وب سایت را از كانون توجه ایرانیان خارج كند. پس از فیلتر شدن اوركات نوبت به شبكه‎‎های اجتماعی ایرانی بود تا وارد دنیای مجازی شوند. از میان تجربه‎‎های ایرانی راه اندازی وب سایت ‎های شبكه اجتماعی، تنها نمونه موفق و قابل توجه كلوب (Cloob) است كه همچنان مورد اقبال كاربران داخل كشور قرار دارد و در سال ‎های اخیر همواره از پایگاه‎‎های اینترنتی پربازدید ایران بوده است. علاوه‎بر چندین شبكه اجتماعی عمومی، چند شبكه اجتماعی تخصصی و حرفه‎ای ایرانی نیز راه اندازی شده اند كه هنوز چندان مورد استقبال كاربران داخل كشور قرار نگرفته اند. دوره (Doreh)، شبكه اجتماعی دانشگاهیان ایران و یو۲۴ (u24)، شبكه اجتماعی متخصصان ایران از جمله دیگر تجربه‎‎های ایرانی هستند.

شبكه اجتماعی فیس بوك نیز كه سال ‎ها در ایران فیلتر بود، در اواسط سال1387 از فیلتر خارج شد و با استقبال گسترده كاربران در مدت كوتاهی به یكی از پربیننده ترین وب سایت ‎ها در ایران تبدیل شد. رویداد‎های پس از انتخابات ریاست جمهوری و طرح نام فیس بوك و چند شبكه اجتماعی دیگر به عنوان متهمان و تأثیرگذاران اتفاقات سیاسی، فیلتر شدن دوباره این وب سایت را به دنبال داشت.

شبكه‎‎های اجتماعی فراتر از ابزار‎های تكنولوژیكی
شبكه‎‎های اجتماعی مجازی تنها ابزار‎های تكنولوژیكی جدیدی نیستند كه امكانات جالب توجهی را در اختیار كاربران اینترنتی قرار داده باشند. شبكه‎‎های اجتماعی را فراتر از گونه‎های وب سایت می توان به عنوان رسانه‎‎های جدیدی در نظر گرفت كه در ساختار‎های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی تغییراتی ایجاد كرده اند. چالش ‎هایی كه شبكه‎‎های اجتماعی در سال ‎های اخیر با آن‎‎ها مواجه بوده اند، حوزه‎‎هایی فراتر از فضای مجازی را تحت تأثیر قرار داده است.

شبكه‎‎های اجتماعی از سویی به عنوان یكی از گونه‎‎های رسانه‎‎های اجتماعی امكانات تعاملی قابل توجهی برای كاربران اینترنتی فراهم كرده اند و در افزایش مشاركت شهروندان در برخی فرآیند‎ها مؤثر بوده اند از سویی این شبكه‎‎ها با آسیب ‎های گسترد‎ه‎ای در حوزه‎‎هایی از قبیل حریم خصوصی، كپی رایت، اعتیاد مجازی، سوء‎استفاده از كودكان، دزدی اطلاعات و هویت و مواردی این چنینی مواجه بوده اند. چالش حریم خصوصی از مهم ترین مباحثی است كه همواره درباره شبكه‎‎های اجتماعی مطرح بوده است. كاربران اینترنتی در این شبكه‎‎ها بخشی از اطلاعات شخصی خود را در اینترنت منتشر می كنند كه می تواند مخاطراتی برای آن‎‎ها به همراه داشته باشد.

وب سایت ‎های شبكه اجتماعی، حجم قابل‎توجهی از اطلاعات شخصی میلیون ‎ها كاربر را در اختیار دارند و امكان سوء استفاده شركت ‎های تجاری و دولت ‎ها از این اطلاعات همواره از دغدغه‎‎های اصلی مطرح شده درباره این شبكه‎هاست. این شبكه‎‎ها همچنین عرصه ارتباطات سیاسی را نیز متحول كرده اند. رویداد‎های سیاسی سال ‎های اخیر از انتخاب باراك اوباما به ریاست جمهوری آمریكا گرفته تا ناآرامی ‎های پس از انتخابات جمهوری اسلامی ایران، همگی متأثر از فعالیت ‎های كاربران شبكه‎‎های اجتماعی بودند. در حوزه ارتباطات بین‎الملل نیز شبكه‎‎های اجتماعی محل توجه هستند و برخی كشور‎های شرقی مانند چین و روسیه كه دغدغه حفظ فرهنگ ملی برای شان اهمیت دارد، با تقویت شبكه‎‎های اجتماعی بومی تلاش كرده اند كاربران شان را از شبكه‎‎های اجتماعی بین‎المللی كه در مالكیت شركت ‎های آمریكایی هستند، دور كنند. شبكه‎‎های اجتماعی همچنین بر شكل ‎های سرمایه اجتماعی و اقتصادی و نحوه تبدیل آن‎‎ها به یكدیگر مؤثر بوده اند و عرصه اقتصاد را نیز بی نصیب نگذاشته اند.

افزایش توجه كاربران اینترنتی به شبكه‎‎های اجتماعی و رشد این سایت ‎ها در فضای مجازی در كنار طرح چنین مسائلی، باعث شده مطالعه علمی درباره شبكه‎‎های اجتماعی در مراكز دانشگاهی و پژوهشی مورد توجه قرار گیرد. در كنار دانشكده‎‎های علوم كامپیوتری كه نخستین كار‎های پژوهشی درباره شبكه‎‎های اجتماعی در آن‎‎ها آغاز شده، حالا مباحث مربوط به شبكه‎‎های اجتماعی در حوزه‎‎های علوم سیاسی، علوم اجتماعی، علوم ارتباطات، روان شناسی، مطالعات فرهنگی و غیره مورد توجه قرار گرفته است. شبكه‎‎های اجتماعی سهم قابل‎توجهی در دنیای آینده اینترنت خواهند داشت و تصمیم گیری و سیاست گذاری مناسب برای نحوه مواجهه با آن‎‎ها از طریق انجام مطالعات گسترده و رسیدن به شناخت دقیق، امكان پذیر خواهد بود.
محمد مهدی مولایی



:: مرتبط با: تهاجم فرهنگی , پدافند غیر عامل , آسیب شناسی فضای سایبر , امنیت در فضای سایبر , جنگ نرم (آشنایی ، مقابله ) , علمی ، آموزشی ,
:: برچسب‌ها: شبكه‎‎های اجتماعی , Last.fm , Flickr , GoodReads , Qzone , Dogster , Catster , Orkut , Cloob , Doreh , u24 , شبكه اجتماعی متخصصان ایرا ,
ن : اسماعیل هاشمی
ت : شنبه 6 شهریور 1389
 
موضوعات
نویسندگان
آرشیو مطالب
برچسب ها
امكانات جانبی